Places Of Interest.

**Pentraeth**
PENTRAETH The word Pentraeth means head, or top, of the sands. Pentraeth got its fame in the history books as a result of the battle of Pentraeth in 1170, when one of the Princes of Gwynedd was killed. The village flourished during the 18th century due to its accessibility; with the port at Traeth Coch and its location on the main north Anglesey road. Charles Dickens stayed at the Panton Arms in Pentraeth in 1859 on his way to report on the wrecked ‘Royal Charter’ at Moelfre. RED WHARF BAY It is easy to see how this area, almost 3 miles across, gets its name from the rich colour of the sand. Red Wharf Bay supports a vast range of birdlife and many migrant birds visit the site. The rocks to the east and west of the bay are limestone and a large block to the west was once the site of an early British Fortress. PENTRAETH FOREST/ MYNYDD LLWYDIARTH Within the forest there are traces of over a dozen monuments including cairns, hut groups and a promontory fort. Pentraeth forest supports one of the remaining populations of red squirrel on the Island, and buzzards, sparrowhawks and peregrine falcons may also be spotted. The Forestry Commission manages around 285 hectares, encouraging this wildlife, recreation & timber production. LLANDDONA Llanddona means ‘the religious enclosure of Dona’. The church is a little distance from the centre of the village down a particularly steep lane. Llanddona is perhaps most famous for its tales of witchcraft, and ‘the witches of Llanddona’ are well-known throughout the Principality. These ship-wrecked foreigners settled on common land along the sea shore, and were feared amoung the community. Also of interest around Llanddona is Hafotty. Passed on the walk, there are records of a dwelling on this site since 1352.	PENTRAETH Ystyr y gair Pentraeth yw ‘pen uchaf y traeth’. Daeth Pentraeth yn enwog yn llyfrau hanes o ganlyniad i frwydr Pentraeth ym 1170, pryd y lladdwyd un o Dywysogion Gwynedd. Ffynnodd y pentref yn ystod y 18fed ganrif oherwydd ei hygyrchedd; gyda’r porth yn Nhraeth Coch a’i leoliad ar prif ffordd gogledd Ynys Môn. Bu Charles Dickens yn aros yn y Panton Arms ym Mhentraeth ym1859 ar ei ffordd i adrodd ar ddryllio’r ‘Royal Charter’ ym Moelfre. TRAETH COCH Mae’n hawdd gweld sut y mae’r llecyn hwn, sydd bron i 3 milltir ar draws, yn cael ei enw o liw cyfoethog y tywod. Mae Traeth Coch yn cynnal amrediad eang o adar ac mae llawer o adar ymfudol yn ymweld â’r safle. Mae’r creigiau tua’r dwyrain a thua’r gorllewin o’r bae yn garreg galch ac roedd bloc mawr tua’r gorllewin unwaith yn safle i Gaer Brydeinig gynnar. COED PENTRAETH/MYNYDD LLWYDIARTH Y tu mewn i’r goedwig y mae olion o dros ddwsin o gofadeiliau gan gynnwys carneddau, clystyrau cytiau a chaer bentir. Mae Coed Pentraeth yn cynnal un o’r poblogaethau olaf o Wiwerod Coch ar yr Ynys, a gellir hefyd weld boncathod, gweilch gleision a hebogau tramor. Rheolir ardal o tua 285 hectar gan y Comisiwn Coedwigaeth i gefnogi y bywyd gwyllt, hamdden a chynhyrchiad coed. LLANDDONA Mae Llanddona yn golygu ‘caeadle crefyddol Dona’. Lleolir yr eglwys yn agos i ganol y pentref i lawr lôn arbennig o serth. Mae Llanddona yn fwyaf enwog efallai am ei chwedlau o ddewiniaeth ac mae ‘gwrachod Llanddona’ yn enwog trwy’r dywysogaeth. Ymgartrefodd yr estroniaid llongddrylliedig hyn ar dir comin ar hyd glan y môr, ac roedd ar y gymuned eu hofn. Lle diddorol arall yn Llanddona yw Hafotty. Byddwch yn mynd heibio’r safle hwn ar y daith. Mae cofnodion o anheddle yno ers 1352.

Contents copyright / Cynnwyshawlfraint: Menter Môn, Nicomôn ,
1997-99. Arlunydd, Designed by Peter Moore.

Beuno & Cwyfan Aberffraw	Elaeth & Eilian Amlwch	Nidan Brynsiencyn	Cybi HolyHead
Cawrdaf, Iestyn & Seiriol Llangoed	Ceidio & Sannan LLyn Alaw	Cadog & Gallgo Moelfre	Dona Pentraeth

Places OfInterest.