Places Of Interest.

**Moelfre**
MOELFRE The name Moelfre means ‘treeless hill’. In 1859 the village witnessed the wrecking of the Royal Charter at Porth Helaeth on a return voyage from Australia. In all 434 lives were lost. A monument on the coast marks the site of the tragedy, and there is a memorial in the graveyard at St. Gallgo’s church where many of the dead are buried. During the 1800s a lifeboat station was founded in Moelfre to help avoid such loss of life. The lifeboat station and the Moelfre Seawatch centre may be visited on Gallgo’s walk. DIN LLIGWY & LLIGWY BURIAL CHAMBER Lligwy burial chamber was erected around 2500-2000BC. The tomb has a large stone covering a chamber dug into the rock. The site was excavated in 1909 and a number of remains were found together with items of pottery dating from the end of the Neolithic period. Din Lligwy is an enclosed hut group and evidence suggests that the present arrangement of buildings date from the Roman period, but excavations on site have revealed both earlier and later occupation. BODAFON ‘MOUNTAIN’ Although barely a mountain at 178 metres, the summit of Bodafon provides a spectacular view over Anglesey. The area, comprised of some of the oldest rocks in Britain, is covered by heathland that provides a valuable refuge for wildlife. The area to the west of Bodafon has been associated with the druids and there are a number of hut circles south of the summit. MORRIS BROTHERS MONUMENT The Morris Brothers had a profound influence on Welsh literature and are famous in Welsh history. Lewis, Richard, William and John, lived during the 18th century at Pentre-eiriannell, and 100s of their letters provide rich detail of life during these times. As well as poet, writer and map-maker, Lewis was a notable scholar, and William and Richard encouraged writers and scholars. Sadly John died young aboard the battleship ‘Torbay’. The monument, a Celtic cross, is a dedication to the lives of these brothers.	MOELFRE Mae’r enw Moelfre yn golygu ‘bryn heb goed’. Ym 1859 bu’r pentref yn dyst i ddryllio’r ‘Royal Charter’ ym Mhorth Helaeth ar ei mordaith ddychwelyd o Awstralia. Collwyd 434 o fywydau i gyd. Mae cofadail ar yr arfordir yn nodi safle’r drychineb, ac mae cofeb ym mynwent Eglwys Sant Gallgo lle claddwyd nifer o’r meirw. Yn ystod yr 1800au sefydlwyd gorsaf y bad achub ym Moelfre i geisio osgoi’r fath golled bywydau eto. Gellir ymweld â’r orsaf hon a Gwylfan Moelfre ar daith Gallgo. DIN LLIGWY A CHROMLECH LLIGWY Codwyd Cromlech Lligwy tua 2500-2000CC. Mae gan y bedd hwn garreg fawr sy’n gorchuddio siambr a dyllwyd i mewn i’r graig. Cloddiwyd y safle ym 1909 a darganfyddwyd nifer o weddillion yno o ddiwedd y cyfnod Neolithig. Mae Din Lligwy yn cynnwys grp cytiau caeëdig ac mae tystiolaeth yn awgrymu bod y drefn bresennol o adeiladau yn dyddio o’r cyfnod Rhufeinig, ond mae cloddiadau ar y safle yn dangos y bu annedd yno cyn ac ar ôl y cyfnod hwnnw. MYNYDD BODAFON Er prin iawn y gellir ei alw’n fynydd a hwnnw ddim ond yn 178 medr o uchder, mae golygfa fendigedig dros Ynys Môn o gopa Bodafon. Mae’r mynydd hwn, sy’n cynnwys rhai o’r creigiau hynaf ym Mhrydain, wedi’i orchuddio â rhostir sy’n cynnig lloches werthfawr i fywyd gwyllt. Cysylltwyd y llecyn sydd i’r gorllewin o Fodafon â’r derwyddon ac mae nifer o gytiau gwyddelod i’r de o’r copa. COFGOLOFN Y MORRISIAID Roedd dylanwad y Morrisiaid yn fawr ar lenyddiaeth Gymreig ac maen nhw’n enwog yn hanes Cymru. Roedd Lewis, Richard, William a John yn byw yn ystod yr 18fed ganrif ym Mhentre-eiriannell, ac mae cannoedd o’u llythyrau yn cynnig cyfoeth o fanylion o fywyd yn y cyfnod hwnnw. Yn ogystal â bod yn fardd, yn llenor ac yn fapiwr, roedd Lewis yn ysgolhaig nodedig, ac roedd William a Richard yn noddi llenorion ac ysgolheigion. Yn anffodus bu farw John yn ifanc ar fwrdd y llong ryfel ‘Torbay’. Mae’r gofgolofn, sef croes Geltaidd, yn gysegr i fywyd y brodyr hyn.

Contents copyright / Cynnwyshawlfraint: Menter Môn, Nicomôn ,
1997-99. Arlunydd, Designed by Peter Moore.

Beuno & Cwyfan Aberffraw	Elaeth & Eilian Amlwch	Nidan Brynsiencyn	Cybi HolyHead
Cawrdaf, Iestyn & Seiriol Llangoed	Ceidio & Sannan LLyn Alaw	Cadog & Gallgo Moelfre	Dona Pentraeth

Places OfInterest.