LLANGOED VILLAGE & St. CAWRDAF'S CHURCH
Llangoed means ‘A religious enclosure, located alongside trees, or surrounded by trees’. It is easy to see why when following Cawrdaf’s walk through the woodland around the village. St. Cawrdaf’s church, north of the village, was re-built in 1881but the stoup in the porch is 15
th
century and the north transept dates from c.1612.
CASTELL ABERLLEINIOG
Located just off Cawrdaf’s walk, partially hidden amoung trees standing next to the river Lleiniog are the ruins of a Motte and Bailey castle. The Motte was constructed by Hugh of Avranches, Earl of Chester, in the 1090s. It is a good example of a large Motte of early type with a small Bailey. No public access exists at present onto the site.
ARTHUR'S TABLE
Sometimes referred to as ‘Din Sylwy’. Arthur’s Table is a limestone hill surrounded by a wall of limestone blocks with two entrances. The whole site constitutes an area strongly fortified both naturally and artificially. The main period of occupation was the Pre-historic Iron Age and it was also used in Roman times. Parts of the original walls and remains of hut circles can still be seen, however no public access exists at present onto the top of the hill.
PENMON DEER PARK
Adjoining Penmon Priory, this area is still largely enclosed by its magnificent stone wall nearly 2 ½ miles long. The wall probably dates back to the 18th Century or earlier and the park covers a limestone promontory roughly triangular and about ½ a square mile in area.
Dovecote.
PENMON POINT; PUFFIN ISLAND and PENMON PRIORY
The original monastery at Penmon was reputed to have been founded by St. Seiriol, but St. Seiriol later retired to Puffin Island (or Ynys Seiriol/St. Seiriol’s Island). St. Seiriol’s original holy well still exists by the Priory. Penmon Priory is a 13th Century Augustinian house and the church at Penmon dates from the early 12th Century. The Dovecote was built around the time the Deer Park was enclosed.
|
PENTREF LLANGOEDl AC EGLWYS SANT CAWRDAF
Ystyr Llangoed yw ‘Caeadle crefyddol, wedi ei leoli wrth ymyl coed, neu wedi ei amgylchynu gan goed.’ Mae’n hawdd gweld y rheswm wrth ddilyn llwybr Cawrdaf trwy’r goedlan o amgylch y pentref. Cafodd eglwys Sant Cawrdaf, sydd i’r gogledd o’r pentref, ei ailgodi yn 1881 ond mae’r cawg yn y cyntedd yn dyddio o’r 15ed ganrif ac mae’r gros yn dyddio ôl i 1612.
CASTELL ABERLLEINIOG
Mae adfaelion y castell Mwnt a Beili wedi eu leoli oddi ar lwybr Cawrdaf, ac wedi eu rhannol guddio yn y coed wrth yr afon Lleiniog. Crewyd y Mwnt gyntaf gan Iarll Caer, sef Hugh of Avranches, yn y 1090au. Mae’n enghraifft dda o fath cynnar o Fwnt mawr gyda Beili bychan. Ni chaniateir mynediad cyhoeddus i’r safle ar hyn o bryd.
BWRDD ARTHUR
Cyfeirir ato weithiau fel ‘Din Sylwy’. Bryn o galchfaen yw Bwrdd Arthur sydd wedi ei amgylchynu gan wal o flociau calchfaen gyda dwy fynedfa. Mae’r holl safle yn gadarnle oherwydd dylanwadau naturiol ac artiffisial. Bu’r safle yn annedd yn ystod Oes Haearn Cyn-hanesyddol ac mi ddefnyddiwyd am gyfnod yn amser y Rhufeiniaid. Mae darnau o’r wal wreiddiol i’w weld hyd heddiw ynghyd ag olion cylchoedd cytiau, er nid oes mynediad i’r cyhoedd i ben y bryn ar hyn o bryd.
PARC CEIRW PENMON
Mae’r ardal hon, sy’n gysylltu â Priordy Penmon wedi ei amgylchynu rhan fwyaf gan wal garreg 2 ½ milltir o hyd. Mae’r wal yn dyddio yn ôl i’r 18fed Ganrif neu ynghynt, ac mae’r parc yn gorwedd ar bentir lled-drionglog o galchfaen sydd tua ½ milltir sgwâr mewn maint.
St Cawrdaf's Church.
PWYNT PENMON; YNYS PENMON a PRIORDY PENMON
Honnir bod y fynachlog wreiddiol ym Mhenmon wedi ei sefydlu gan Sant Seiriol, a ymddeolodd yn ddiweddarach i Ynys Seiriol. Mae ffynnon sanctaidd wreiddiol Sant Seiriol i’w gweld wrth y Priordy. Mae Priordy Penmon yn dÿ Awstinaidd 13eg Ganrif ac mae’r Eglwys ym Mhenmon mwy na thebyg yn dyddio o’r 12fed Ganrif. Adeiladwyd y colomendy tua’r amser yr amgylchynwyd y Parc Ceirw.
|
