BRYNSIENCYN
The quiet village of Brynsiencyn has many ancient remains including standing stones and burial chambers and the area may once have been a centre of worship for the druids. The name Brynsiencyn probably comes from the personal name ‘Jenkin’ and means ‘Jenkin’s hill’. Today the village boasts attractions such as the Anglesey Sea Zoo and Foel farm park down by the Menai Straits.
St. NIDAN'S CHURCH
St. Nidan’s church is 400 yards from the coast but is now disused due to the construction of a new church on the way into Brynsiencyn. The old church has a unique stoup for holy water that reputedly re-fills itself every time it is used. The church building dates back to the 15th century when it was radically altered.
BROAD-LEAVED WOODLAND
On Nidan’s walk you will go through a small area of woodland, formerly the site of a quarry, next to the Cae Aur plantation. This area and the fields stretching to ‘Trefarthen’ (large white house you will pass) may have been the site of a battle between the Romans and the Britons in the 1st Century. Today the woodland contains a rich mixture of broad-leaved species and is home to many woodland animals.
The Mermaid.
ALONG THE MENAI STRAIT; THE MENAI FERRIES
The three important ferries that existed at the time when North Wales passed into the hands of Edward I (1282) were those at Llanfaes, Porthaethwy and Abermenai. The passage of Llanidan existed with a crossing of the straits at some point between Moel-y-Don and Caernarfon, however there was no royal boat at Llanidan. Ferries ran from Foel to the mainland from about 1400-1850. The ‘tallivoile’ ferry was mentioned in accounts in 1503 and pigs were transported in considerable numbers, however, because of the currents travellers were advised not to cross at Tal-y-Foel because of currents.
|
BRYNSIENCYN
Mae gan bentref distaw Brynsiencyn nifer o adfeilion hynafol gan gynnwys meini hirion a siambrau claddu. Mae’n bosib bod yr ardal wedi bod yn ganolfan addoli i’r derwyddon. Mae’n debygol bod yr enw Brynsiencyn yn tarddu o’r enw personol ‘Jenkin’ sy’n golygu ‘Bryn Jenkin’ . Erbyn heddiw mae gan y pentref nifer o atyniadau megis Sw Môr Môn a Ffarm y Foel ger y Fenai.
EGLWYS SANT NIDAN
Mae Eglwys Sant Nidan yn 400 llath o’r arfordir, ond bellach ni chaiff ei defnyddio gan bod eglwys newydd yn cael ei chodi ar y ffordd i Brynsiencyn. Mae gan yr hen eglwys gawg unigryw ar gyfer dwr swyn sydd, yn ôl y sôn, yn ail lenwi ei hun pob tro ei ddefnyddir. Mae adeilad yr eglwys yn dyddio o’r 15fed ganrif pryd cafodd ei weddnewid.
COEDWIG LLYDANDDAIL
Ar lwybr Nidan mi gerddwch trwy goedlan fach, gynt yn hen chwarel, wrth ymyl planhigfa Cae Aur. Mae’n bosib bod yr ardal yma ynghyd â’r caeau at Trefarthen (tÿ mawr gwyn byddwch yn ei basio) wedi bod yn safle brwydr rhwng y Rhufeiniaid a’r Prydeinwyr yn y ganrif 1af. Mae amrywiol rywogaethau o goed llydanddail ac anifeiliaid yn y goedlan heddiw.
Plas Trefarthen.
AR HYD YR AFON MENAI; CYCHOD Y FENAI
Y tair cwch pwysicaf yn ystod y cyfnod pryd trosglwyddwyd Gogledd Cymru i ddwylo Edward I (1282) oedd y rhai yn Llanfaes, Porthaethwy ac Abermenai. Roedd bwlch Llanidan yn bodoli gyda chroesiad dros y Fenai rhywle rhwng Moel-y-Don a Chaernarfon, ond nid oedd cwch brenhinol yn Llanidan. Roedd cychod yn hwylio o’r Foel i’r tir mawr rhwng 1400 a 1850. Soniwyd am y cwch ‘tallivoile’ mewn cyfrifon o’r flwyddyn 1503 ac fe gludwyd nifer sylweddol o foch, ond oherwydd y lli nid oedd teithwyr yn cael eu cynghori i groesi wrth Dal-y-Foel.
|
